Dekompansasyon Sendromu

Yazar :

UÇUŞ KORKUSUNUN SENDROMU OLUR MU?

Bu soruyu cevaplamadan önce başka bir soru daha sormak istiyorum sizlere. Kompansasyon, dekompansasyon veya Dekompansasyon Sendromu kavramlarına aşina mısınız? Eğer değilseniz, okumaya devam 🙂 

Llosa-Rojas, uçuş streslerinin kaygı duyulmadan kabul edilip katlanıldığı ve uçuştan keyif alındığı denge durumunu “kompansasyon” olarak isimlendirmiştir. Diğer bir deyişle, diğer motivasyon unsurları ve uçuş sevgisi korkuyu bastırmaya yeterlidir. Kompansasyon durumundaki uçuş personeli, uçuş streslerine bilenmiş kişiler olduklarından, tehlikeyi görünce daha hafif algılarlar. Hiç tehlike duyulmamasına göre, optimal düzeydeki korku ve endişe duyumu uçuş güvenliği açısından yararlıdır. Çünkü, uçuş streslerine katlanabilmek için uçuş sevgisine gereksinim olduğu kadar, uçuş emniyeti için de yeterince uçuş korkusuna gereksinim vardır ki buna Akıllı Korku denilmektedir. Bu korku, kişi sağlığına, istirahatına, mesleki bilgilerini taze tutmaya çok özen gösterir; görevini daha ciddi ve dikkatli yapar. Ancak, bu korku kişiyi rahatsız edecek ve uçuşa konsantrasyonunu bozacak düzeyde olmamalıdır. Eski denizcilere atfedilen bir özdeyiş, akıllı korkuyu çok güzel açıklar. “Biz yiğit kişileriz, ama korkusuz değiliz”. 

Kompansasyon durumundaki uçucuların zihinlerinde ki uçuştaki risk algısı azalmıştır. Peki zihinlerdeki risk algısının azalmasının nedenleri nelerdir? Listenin başında, uçuş streslerine dayanıklılığı arttıran kişilik özellikleri gelmektedir. Uçuşun hazzı ve bazı içsel çatışmaları giderici işlevi, uçaktaki emniyet sistemlerinin bilinmesi ve güven duyulması, uçuş streslerine alışkın ve eğitimli olması, filo ortamındaki sosyal ambiyansı ve pilotluğun toplumsal prestijini kaybetmek istememe zihinlerdeki risk algısının azalmasının nedenleri arasındadır. 

Leimann Patt, kompansasyon durumunda olan uçucunun psikolojik durumunu şu formülasyon ile özetlemiştir:

Bu formülde motivasyonun yüksek, savunmalarının iyi ve anksiyetenin az oluşu adaptasyonu ve kompansasyonu artırır. 

Bir makine yardımı ile yüksek irtifada ve yüksek hızlarla uçmak, fiziksel ve ruhsal zorlanmalara neden olur ki bunlar pilotların katlanmak zorunda oldukları streslerdir. İç ve dış etkilerle dengenin bozulup korunma içgüdüsünün ağır bastığı ve bireyin uçuş streslerini tolere edemediği durumlar, Dekompansasyon Sendromu olarak isimlendirilir. Burada motivasyonun azalması, savunmaların yetersiz kalması ve anksiyetenin artması söz konusudur. Primer Dekompansasyon Sendromu, uçuş deneyimi olmayan kişilerin korkusu; sekonder Dekompansasyon Sendromu ise deneyimli uçucuların korkusudur. Gerçek uçuş korkusu, kompansasyon durumunda iken oluşan edinsel bir dekompansasyondur. 

Uçuş korkusu (Fear of flying) kavramı ise, havacılığın en önemli psikolojik problemi olarak nitelenmektedir. Uçuş korkusu bir hastalık değil, semptomdur. Bilindiği gibi anksiyete, ortada tehlikeli bir durum yokken hissedilen tehlike duyumudur. Fobi; anksiyetenin, gerçekte ürkütücü olmayan sembolik bir nesne veya duruma bağlanması, kişinin uyaranlarla orantılı ve akılcı olmayan tepkiler göstermesi durumudur. Korku ise; gerçek bir tehlikeye karşı akılcı ve orantılı korunma tutumudur. Uçuş korkusunu tetikleyen etkenlerden bazıları şunlardır: 

o   Dramatik uçuş kazaları, yaralanma ve ölümler. 

o   Uçak ve görev tipi değiştirme.

o   Terfi ve tayinle yeni sorumluluklar alma.

o   Evlenme, çocuk sahibi olma. 

o   Ailenin kaygılı tutumu ve uçuştan ayrılma yönünde baskı yapmaları.  


 Yazan: Gülin Tuğçe Çomak

Kaynakça:

  • Front CM. The motivation to fly and fear of flying. In: Kennedy CH, Kay GG. (Eds.) Aeromedical Psychology. Ashgate Pub Ltd. England, 2013. Pp.159-94.
  • Llosa Rojas T. Flying decompensation syndrome and fear of flying. Aerospace Med. 1974;9: 1078-80.
  • Çetingüç, M. (2016). Havacılık ve uzay psikolojisi. Ankara: Nobel.
  • Jones DR. Aerospace Psychiatry. In: DeHart RL, Davis JR (Eds.). Fundamentals of Aerospace Medicine. Lippincott Williams&Wilkins. Philadelphia, USA. 2002. Pp. 403-19.
  • Jones DR, Marsh RW, Patterson JC, et al. Aviation Neuropsychiatry. USAF School of Aerospace Medicine, Brooks AFB. TX. USA, June 2000. Pp. 23-28.
  • http://anyflip.com/aotl/glpd/basic
  • Galle-Tessonneau JR. Fear of flying. In: Neurological, Psychiatric and Psychological Aspects of Aerospace Medicine. AGARD-AG-324. Sep. 1991.
  • https://www.talpa.org/wp-content/uploads/2015/10/sayi_332.pdf
  • Leimann Patt HO. The right and wrong stuff in civil aviation. Aviat Space Environ Med. 1988;59: 955-59. 

Yorum Bırak ;

E-mail hesabınız yayınlanmayacaktır.

Belki İlgini Çeker ;

En Yeniler

Havacılık Psikolojisi Uçan Blog
Havacılık Psikolojisi Uçan Blog